Ýtt hefur verið úr vör stóru samevrópska rannsóknaverkefni á sviði eldfjalla- og veðurfræði. Markmiðið er að þróa nýjar leiðir til að meta eldgos, fyrirboða þeirra og útbreiðslu gosefna frá þeim. Jarðvísindastofnun Háskólans og Veðurstofa Íslands leiða verkefnið undir forustu Freysteins Sigmundssonar. FutureVolc verkefnið mun skapa fjölmörg þekkingarstörf fyrir unga vísindamenn og færa umtalsverða fjármuni til landsins. Umsýsla verkefnisins er hjá Raunvísindastofnun Háskólans í náinni samvinnu við Veðurstofu Íslands. Aðrir þátttakendur eru almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, þekkingarfyrirtækin Miracle og Samsýn sem og 21 háskóli, rannsóknastofnun og fyrirtæki í átta Evrópulöndum.
Nánar:
Serge Haroche og David Wineland hljóta Nóbelsverðlaun í eðlisfræði 2012. Þeir hafa, hvor á sinn hátt, stuðlað að því að hægt er að stýra skammtafræðilegum ástöndum (ljóseinda í geislaholi eða frumeinda) með langan líftíma og gera beinar mælingar á slíkum ástöndum án truflunar ("quantum non-demolition measurements").
nánarBandaríkjamennirnir Robert Lefkowitz og Brian Kobilka fengu nóbelsverðlaunin í efnafræði 2012 fyrir brautryðjandi rannsóknir á adrenergum viðtökum og uppgötvun á mikilvægri "fjölskyldu" viðtaka sem kallaðir eru G-prótein viðtakar. Viðtakar eru einskonar móttökutæki á frumuhimnunni, sem taka við boðum um breytingar í umhverfinu og gera frumum fært að bregðast við og vinna saman.
Á árunum 1990-2000 rannsakaði Sigmundur Guðbjarnason prófessor emeritus og rannsóknarhópur hans á Raunvísindastofnun áhrif streitu, aldurs og omega-3 fitusýra í fæði á adrenerga viðtaka í hjartafrumum og notfærðu sér þá þekkingu á viðtökunum, sem Lefkowitz og Kobilka höfðu aflað. Þá hefur V. Edda Benediktsdóttir fræðimaður á stofnuninni ásamt masternema einnig rannsakað staðsetningu adrenergra viðtaka í himnuflekum á frumuhimnum hjartans.
nánar
Hvatningarverðlaun Vísinda- og tækniráðs fyrir árið 2012 voru afhent á Rannsóknaþingi Rannís miðvikudaginn 8. júní. Dr. Páll Jakobsson prófessor í stjarneðlisfræði við Háskóla Íslands hlaut viðurkenninguna að þessu sinni. Tók Páll við viðurkenningunni úr hendi forsætisráðherra sem jafnframt er formaður Vísinda- og tækniráðs.
(nánar)
UPPHAF LITLU ÍSALDARINNARRannsóknir vísindamanna við Coloradoháskóla og Jarðvísindastofnun Háskólans, á hörfun jökla á Baffinlandi og setkjörnum úr Hvítárvatni við Langjökul, hafa leitt í ljós að kólnun á Litlu ísöldinni byrjaði snögglega og samtímis á Baffinlandi og Íslandi, á árunum 1275-1300.(nánar) |
 Borað í set á botni Hvítarvatns |
Landnám á Íslandi hófst skömmu eftir aldamótin 700 en ekki um AD 870, staðhæfir Páll Theodórsson. Hann byggir þetta á niðurstöðum í skýrslum og bókum fornleifafræðinga. Ef grannt er skoðað, má finna þar ýmsar skírar vísbendingar um landnám á Íslandi löngu fyrir 870. Páll hefur nú krufið þær til mergjar og kynnir niðurstöðuna í tveimur smáritum (aðgengileg á Netinu). Smárit 1: Upphaf landnáms á Íslandi (RH-16-2011), kom út í nóvember 2011. Þar kemur fram að þrjár ólíkar aðferðir sýna að búseta hófst á Íslandi um 150 árum fyrir 870. Smárit 2: Kolefni-14 aldursgreiningar í íslenskri fornleifafræði (RH-02-2012), kom út í apríl 2012. Ritið er leiðbeiningakver með dæmum um túlkun á geislakolsgreiningum í rannsóknarverkefnum á Íslandi.
RH-16-2011Rannsókn vísindamanna á Íslandi og í Danmörku á efnasamsetningu og kristaleiginleikum gjóskunnar úr Eyjafjallajökli undirstrikar þá hættu sem flugumferð stafar af eldfjallaösku. Sigurður Reynir Gíslason, vísindamaður á Jarðvísindastofnun Háskólans leiddi rannsóknina. Niðurstöður hennar birtust 25. apríl í tímariti bandaríska vísindafélagsins, Proceedings of the National Academy of Sciences.
Víða um heim eru í gangi frekari rannsóknir á því hvernig betur megi greina og fylgjast með gjósku í háloftunum þannig að beina megi flugumferð frá þeim svæðum í framtíðinni.
Sjá nánar á
Proceedings of the Naional Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) -
Science News -
RUV - Jarðvísindastofnun Háskólans
Í nóvemberhefti NATURE birtist grein um kvikuhreyfingar og eldsumbrotin í Eyjafjallajökli. Greinin nefnist Intrusion triggering of the Eyjafjallajökull explosive eruption og fjallar um það hvernig hreyfingar á yfirborði jarðar ákvarðar með GPS-landmælingum og bylgjuvíxlmælingum úr gervitunglum nýttust til að fylgjast með tilfærslu kviku í tengslum við eldgosin tvö í Eyjafjallajökli. Rannsóknin var unnin í samvinnu Jarðvísindastofnunar Háskólans, Tækniháskólans í Delft, Hollandi, Veðurstofu Íslands, Háskólans í Gautaborg, og Wisconsin Háskólans í Madison, Bandaríkjunum.
Fréttir á heimasíðu Jarðvísindastofnun Háskólans
Verkfræðingafélag Íslands sæmdi 2. febrúar s.l. Pál Theodórsson heiðursmerki félagsins fyrir frumkvöðulsstarf. Hann hefur í fimm áratugi unnið að vísindarannsóknum við Háskóla Íslands, síðustu 45 ár við Raunvísindastofnun Háskólans.
Páll hefur bætt tækni til að mæla geislavirk efni og stjórnað þróun sérhæfðra rafeindatækja fyrir hina nýju tækni. Allt frá því að Páll stofnaði árið 1961 með tveimur verkfræðingum fyrirtækið Rafagnatækni, hefur hann hvatt til og stuðlað að því að árangur og reynsla í rannsóknum væru nýtt í verkefnum í hagnýtu skyni.
'Jöklar á Íslandi' eftir Helga Björnsson, jöklafræðingÚt er komin bókin Jöklar á Íslandi eftir Helga Björnsson, jöklafræðing. Bókin er afrakstur vísindastarfs Helga við Raunvísindastofnun Háskólans, þar sem hann hefur leitt jöklarannsóknir frá því snemma á sjöunda áratug síðustu aldar. Bókin lýsir jöklum, landslagi undir þeim, eldvirkni, veðurfari, afkomu jökla og áhrifum þeirra á náttúru og þjóðfélag Íslands. |
|
Á ársfundi Verkfræðistofnunar HÍ, sem fram fór fimmtudaginn 26. febrúar, var
dr. Jón Tómas Guðmundsson heiðraður fyrir framlag sitt til verkfræðirannsókna.
Magnús Þór Jónsson, formaður stjórnar, afhenti viðurkenningarnar. Jón Tómas
Guðmundsson er félagi á eðlisfræðistofu Raunvísindastofnunar og prófessor í
rafmagnsverkfræði.
(nánar)
Öndvegisstyrkur frá Rannsóknasjóði Vísinda- og tækniráðs að upphæð 25
milljónir árlega, í 3 ár, er kjölfesta nýs Reikniseturs við
Raunvísindastofnun Háskólans. Setrið verður vettvangur rannsókna og
kennslu framhaldsnema í reiknifræði (computational science) í
raunvísindum og mun reka tölvuklasa með samtals 800 reiknieiningum. Til að
byrja með verða 15 framhaldsnemar og nýdoktorar starfandi við setrið auk
fjögurra verkefnisstjóra, þeirra Hannesar Jónssonar og
Viðars Guðmundssonar prófessora við Raunvísindadeild HÍ, og
Andrei Manolescu og
Sigurðar I. Erlingssonar prófessora við HR.
(nánar)
Háloftadeild eðlisfræðistofu rekur segulmælingastöð í Leirvogi í Mosfellsbæ. Stöðinni var komið á fót árið 1957 og er hún hin eina sinnar tegundar hér á landi. Starfsemi stöðvarinnar á sér því einna lengsta samfellda sögu af verkefnum á Raunvísindastofnun. (nánar)
|
Í vorhefti Skírnis 2008 birtist grein eftir Viktor Smára
Sæmundsson forvörð og Sigurð Jakobsson efnafræðing um "Stóra
Málverkafölsunarmálið" þar sem þeir gera grein fyrir rannsóknum
sínum á fölsuðum olíumálverkum, en hluti rannsóknanna fór
fram á Raunvísindastofnun. Á heimasíðu Sigurðar má finna umfjöllun um niðurstöður rannsókarinnar þar sem birtar eru ljósmyndir af öllum verkum sem til rannsókna komu ásamt niðurstöðu dómstóla. (nánar) |
Verk eignað Nínu Tryggvadóttur |
|
Opnunin markar áfanga í umfangsmikilli
tækjauppbyggingu í örtækni á Íslandi sem staðið hefur frá árinu 2004, með
þátttöku stjórnvalda (Vísinda- og tækniráðs með markáætlun á sviði örtækni),
Háskóla Íslands, Raunvísindastofnunar Háskólans, Iðntæknistofnunar,
Rannsóknastofnunar byggingariðnaðarins og Háskólans í Reykjavík.
Tækjakosti hefur verið deilt á tvo örtæknikjarna og er annar þeirra staðsettur í Háskóla Íslands en hinn á Iðntæknistofnun. Ráðgert er að heildarfjárfesting í tækjabúnaði fyrir þessa tvo örtæknikjarna fyrir árin 2004-2007 muni nema um 150 milljónum króna. (myndir) |
|