Fréttablađiđ, 5. desember, 2004
Skilabođ til „séra“ Ţráins
Steindór J. Erlingsson
Ţráinn Bertelsson er góđur pistlahöfundur, en eins og öđrum dauđlegum mönnum verđa honum stundum á mistök. Breyskleiki Ţráins kom berlega í ljós í bakţönkum hans um „trúarofstćka trúleysingja“, sem birtist nýlega á baksíđu Fréttablađsins. Ţráinn virđist halda ađ trúleysi sé undirrót neysluhyggju samtímans og áhrifanna sem vísindahyggjan hefur á nútímann, en ef betur er ađ gáđ gengur ţetta orsakasamhengi ekki upp.
Í nýlegir könnun, sem gerđ var fyrir Ţjóđkirkjuna á trúarlífi almennings, kom fram ađ trúleysi, samkvćmt frćđilegri skilgreiningu á hugtakinu, er frekar fátítt hér á landi. Ţráinn telur ţví ranglega ađ leggja megi ađ jöfnu áhugaleysi almennings til ţess ađ iđka trú sína opinberlega og trúleysi, og er í ţví sambandi rétt ađ minna á ađ kjarninn í mótmćlum Lúthers var ađ trúin verđur til hjá einstaklingnum en hvorki hjá presti né stofnuninni sem hann vinnur fyrir. Meint „trúleysi“ almennings virđist ţví eiga lítiđ skylt viđ trúleysiđ sem birtist t.d. á http://www.vantru.net, sem er heimasíđa Vantrúar, félagsskapar trúleysingja á Íslandi.
Ég tel ađ hugtakiđ „trúarafskiptaleysi“ lýsi betur afstöđu almennings til trúmála enda virđist fólk fyrst og fremst leita á náđir kirkjunnar er skírnir, fermingar, giftingar, veikindi eđa dauđsföll ber ađ höndum.
Orsakatengslin á milli neysluhyggju og trúleysis verđa ađ engu ţegar litiđ er til Bandaríkjanna, ţví á sama tíma og einkaneysla Bandaríkjamanna er sú mesta í heimi eru ţeir langtrúađasta Vesturlandaţjóđin; stađreynd sem virđist gefa tilgátu Webers um tengsl mótmćlendatrúar og upphafs kapítalisma á Vesturlöndum byr undir báđa vćngi.
Ađ ţessu gefnu virđist pirringur Ţráins út í trúleysi í raun endurspegla andstöđu hans viđ einstaklingshyggjuna, sem nú tröllríđur samfélaginu. Ţađ er ekki nóg međ ađ viđ búum í samfélagi ţar stjórnmálamenn eru sífellt ađ vega ađ samhjálparhugsjóninni, sem rekja má til sósíalismans eđa kristinnar trúar, heldur elur vinsćlasta sjónvarpsefniđ í dag, hinir svo kölluđu „raunveruleikaţćttir“, međ fólki ađ eina leiđin til ţess ađ komast af sé sjálfselska og ađ nota náungann til ađ ná markmiđi sjálfselskunnar.
Ţráinn virđist ţví hengja bakara fyrir smiđ ţegar hann atyrđir „trúarofstćki trúleysingjanna“. Raunar ćtti hann ađ taka skrifum ţeirra opnum örmum ţví ţau gefa ţeim sem annt er um kristna trú, og gildin sem hún bođar, tćkifćri á ţví ađ leiđrétta „ranghugmyndir“ trúleysingjanna opinberlega og stuđla ţannig ađ upplýstri umrćđu um trúmál. Ţađ gildir sama um trúmál, eins og önnur opinber umrćđuefni, ađ ómálefnalegar og illa rökstuddar alhćfingar gagnast engum ţegar til lengri tíma er litiđ.