English Summary

The rise of experimental zoology in Britain took place in the early 1920s, nearly three decades after it started to gain a foothold in the US. After few abortive attempts to introduce the experimental approach into British zoology in the 1900s and 1910s, experimental zoology was finally institutionalised in 1920 at the behest of George P. Bidder (1863-1954). This happened when the Marine Biological Association of the United Kingdom added a physiology department to its Plymouth laboratory. Initially the impact of the physiology department was limited but after 1923 the number of visiting researcher and papers published started to rise significantly. One of the reasons for this was the establishment of the British Journal of Experimental Biology and the Society for Experimental Biology in 1923, where the main protagonists were Francis A. E. Crew (1886-1973), Lancelot Hogben (1895-1975), Julian Huxley (1887-1975) and few of their friends. These institutions were responsible for increasing the profile of experimental zoology in Britain in the coming years. The journal was initially faced with financial and editorial problems that were solved in 1925 when Crew, Hogben and Huxley joined forces with Bidder and James Gray (1891-1975) to merge the BJEB with the Biological Proceedings of the of the Cambridge Philosophical Society. Contrary to Garland Allen’s thesis that the rise of experimental zoology in the US was characterised by a revolt for morphology, the British story reveals that the experimental zoologists were not revolting against morphology as such, but morphology influenced by Ernst Haeckel’s (1834-1919) recapitulation theory.

Hér er hægt að nálgast greinina á .pdf formi (2.4 MB)

Inngangur

„Dýrafræðin hefur hingað til að mestu, ef ekki alfarið, fengist við að greiða úr þráðum þróunarkenningarinnar með beinum athugunum eða formfræðilegum aðferðum“. Þessi orð lét breski lífeðlisfræðingurinn og nóbelsverðlaunahafinn A.V. Hill (1886–1977) falla í fyrirlestri 16. október 1923. Hill taldi nauðsynlegt fyrir dýrafræðinga að vinda ofan af þessari ofuráherslu á formfræði því fræðigreinin yrði „óhjákvæmilega að horfa til tilrauna“ ef hún hyggst tryggja framtíð sína.¹ Ummæli Hills varpa skýru ljósi á stöðu breskrar dýrafræði í upphafi þriðja áratugar síðustu aldar. Tilraunadýrafræði (experimental zoology), sem í þessari umfjöllun verður notað sem samheiti fyrir t.d. tilraunaþroskunarfræði (experimental embryology), almenna lífeðlisfræði (general physiology) og samanburðarlífeðlisfræði (comparative physiology), hóf göngu sína sem sjálfstæð fræðigrein á síðasta áratug 19. aldar. Fyrir þann tíma höfðu náttúrufræðingar þó að einhverju leyti stuðst við tilraunir í rannsóknum sínum, þar á meðal Charles Darwin (1809–1882) og þýski dýrafræðingurinn Ernst Haeckel (1834–1919),^2,3 sem var einn kunnasti talsmaður þróunarkenningar á síðari hluta 19. aldar. Í upphafi var tilraunadýrafræðin aðallega þróuð í Þýskalandi og Bandaríkjunum og hafa fyrirliggjandi rannsóknir nánast alfarið einblínt á þessi lönd. Þar til ég hóf rannsóknir mínar höfðu vísindasagnfræðingar því að mestu leitt innreið tilraunadýrafræðinnar í Bretlandi hjá sér. Af ýmsum ástæðum náði þessi undirgrein líffræðinnar ekki að skjóta varanlegum rótum þar í landi fyrr en árið 1920, þegar Breska sjávarlíffræðifélagið (Marine Biological Association of the United Kingdom, MBA) bætti lífeðlisfræðirannsóknastofu við rannsóknastöð félagsins í Plymouth, en aðalhvatamaður byggingarinnar var dýrafræðingurinn og athafnamaðurinn George P. Bidder (1863–1954).

Þegar Hill flutti áðurnefndan fyrirlestur var varla farið að bera á áhrifum rannsóknastofunnar, en í sama mánuði dró enn til tíðinda því þá kom út fyrsta hefti British Journal of Experimental Biology (BJEB), sem var nánast alfarið helgað tilraunadýrafræði. Að baki tímaritinu stóðu erfðafræðingurinn Francis A. E. Crew (1886–1973), dýrafræðingarnir Lancelot Hogben (1895–1975), Julian S. Huxley (1887–1975) og nokkrir félagar þeirra. Tveimur mánuðum síðar stóð sami hópur fyrir stofnun Tilraunalíffræðifélagins (Society for Experimental Biology, SEB). Í greininni ætla ég að fjalla um upphaf þessara þriggja lykilstofnanna innan breskrar tilraunadýrafræði og þátt þeirra í að festa fræðigreinina varanlega í sessi í Bretlandi. Enn fremur mun ég velta fyrir mér hvort breskir tilraunadýrafræðingar voru í uppreisn gegn formfræðinni, eins og vísindasagnfræðingurinn Garland Allen telur að hafi verið raunin í Bandaríkjunum. En fyrst þarf að huga aðeins að forsögunni.

HEIM