Machu Picchu
Viš vorum stödd ķ Cusco, fyrrum höfušborg Inkaveldisins, sem er ķ um 3300 m hęš ķ sušausturhluta Perś.
Žaš ringdi žegar rśtan sótti okkur į hóteliš en framundan var fjögurra daga ganga eftir Inkavegi til
hinnar heilögu borgar Machu Picchu. Viš höfšum séš svo margar myndir og póstkort af žessum tikomumiklu
fornminjum aš viš vorum įkvešin ķ aš lįta vešriš ekki hafa įhrif į okkur. Machu Picchu er borg sem
Inkarnir reistu undir lok inkatķmabilsins rétt įšur en Spįnverjar réšust innķ landiš og geršu sitt
besta til aš mį śt allar byggingar og vitneskju um eldri menningar og trśarbrögš. Inkarnir viršast
ekki hafa įtt neitt ritmįl og žvķ er ekki margt vitaš um žetta indjįnaveldi sem blómstraši fyrir ekki
meira en um 500 įrum. Machu Picchu er meš best varšveittu inkaminjunum, en žaš er tališ vera sökum
žess aš borgin liggur falin ķ hrikalegu landslagi Andesfjallanna og komust Spįnverjarnir žvķ aldrei
aš tilvist žessarar borgar. Allar byggingar og hlešslur eru žvķ svo til ķ sinni upprunalegu mynd.
Žaš var ekki fyrr en įriš 1911 aš umheimurinn frétti af žessum fornminjum ķ frumskógum Andesfjalla
Perś. Mestan žįtt ķ žvķ įtti fornleifafręšingurinn Hiram Bingham. Heimamenn bentu honum į rśstir uppķ
fjöllunum en įttušu sig örugglega ekki į hversu merkilegar žęr voru. Rśstirnar fengu svo nafniš Machu
Picchu (forni tindur) eins og fjalliš sem žęr standa viš, en hvaš borgin hét upphaflega veit enginn.
Hęgt er aš taka lest frį Cusco sem var höfušborg Inkanna, langleišina aš Machu Picchu. Rśta skutlast
svo sķšasta spölin eftir snarbröttum og hlykkjóttum veg uppį fjallshrygg žar sem aš borgin breišir
makindalega śr sér. Viš kusum hinsvegar eins og margir aš ganga Inkaveginn aš Machu Piscchu en žaš
tekur 3 til 4 daga.
Vķša um Sušur-Amerķku og žį sérstaklega ķ Perś mį finna hlašna vegi frį tķmum Inkanna. Oftast fylgja
vegirnir dalbotnunum en sumstašar liggja žeir utanķ hrikalegum fjallshlķšum. Annarsstašar hafa žeir
hlašiš vegina utanķ nįnast žverhnķptum klettum og er erfitt aš skilja hvernig žeir nį aš tolla žarna
eftir allan žennan tķma. Žetta voru hrašbrautirnar į žessum tķmum. Einn af žessum vegum er sį sem
aš liggur aš Machu Picchu og er hann jafnframt hinn svonefndi Inkavegur, eftir Inka sem aš var
konungur į hverjum tķma. Einungis er hęgt aš komast žennan veg fótgangandi žvķ į tveimur stöšum
liggur hann ķ gegnum stutt og žröng göng ķ fjöllunum žar sem hestar komast ekki um. Į leišinni
er aš sjį margar vandašar inkahlešslur og byggingar sem eru ekki sķšur merkilegar. Rétt įšur en
komiš er į leišarenda žarf svo aš ganga uppķ mjótt skarš žašan sem Machu Picchu blasir viš ķ allri
sinni dżrš. Ef Inkavegurinn er genginn er hęgt aš vera kominn til Machu Picchu snemma morguns
įšur en aš stašurinn fyllist af feršafólki. Engu aš sķšur er aušvelt er aš eyša öllum deginum ķ
aš labba um svęšiš og reyna aš gera sér ķ hugarlund hvernig lķfi fólkiš lifši. Menn eru ekki į
eitt sįttir um hvaša tilgangi žessi stašur žjónaši. Stašsetningin er vęgast sagt sérkennileg,
ofanį örmjóum fjallhrygg meš sverhnķpi į bįša boga og beljandi Urubambaįin hlykkjast um, eins o
g snįkur, svo langt fyrir nešan aš žaš heyrist ekkert ķ henni. Žegar horft er ķ kringum sig ķ
žessu hrikalega landslagi er ekki laust viš aš manni finnist eitthvaš heilagt viš žennan staš.
Vilja sumir lķka meina aš žetta hafi veriš heilagur stašur sem aš fįir vissu um į sķnum tķma.
Žarna er einnig aš finna óvenju margar trśarlegar byggingar eša einskonar hof sem aš einnig
styšur žessa kenningu.
Nazca línurnar
Fleiri menningaržjóšir rķktu ķ Sušur-Amerķku en žaš mį segja um žęr eins og Inkana aš lķtiš er
vitaš um žęr vegna skorts į skrifušum heimildum. Mešal žessara žjóša voru Nasca indjįnarnir en
tališ er aš blómaskeiš žeirra hafi veriš um įriš 800. Fręgustu ummerkin frį žeirra tķma eru įn
efa hinar višįttumiklu Nascalķnur sem eru aš finna ķ Ingenio dalnum skammt frį bęnum Nasca ķ Perś.
Lķnurnar hafa veriš geršar meš žvķ aš fęra til steina ķ eyšimörkinni. Eina leišin til aš sjį žęr
ķ allri sinni mynd er śr lofti og er tilvališ aš skella sér ķ flugtśr yfir žessi furšufyrirbęri
frį bęnum Nasca. Žegar bśiš er aš fljśga ķ um 10 mķn. frį bęnum fer fljótlega aš bera į lķnum,
žrķhyrningum, og fleiri tįknum žvers og kruss um eyšimörkina, sum fleiri kķlómetrar į lengd.
Innįmilli žessara vķšįttumiklu rśmfręšilegu tįkna eru minni og nįkvęmar myndir af dżrum eins
og apa, hval og fuglum. Žaš eru margar kenningar um myndun žessara tįkna og sumir vilja meina
aš žetta séu verksummerki vera utanśr geimnum. Žeir sem eru jaršbundnari eru aftur į móti meš
skżringar eins og aš žetta séu slóšir sem indjįnar dönsušu eftir viš trśarlegar samkomur eša
žį aš žetta hafi veriš skilaboš til gušanna. Žegar lķnurnar eru skošašau er greinilegt aš žęr
eru misgamlar žar sem aš žęr fara stundum yfir hvor ašra. Sumir telja aš žarna hafi ašrar og
enn eldri žjóšir einnig komiš viš sögu. Hvaš sem žvķ lķšur er žetta afar tilkomumikil sjón sem
enginn sem feršast um žessar slóšir ętti aš lįta fram hjį sér fara.
|
 |
